Vrijheid als invalshoek

Citaat:

'The subject of this Essay is not the so-called Liberty of the Will, so unfortunately opposed to the misnamed doctrine of Philosophical Necessity; but Civil, or Social Liberty: the nature and limits of the power which can be legitimately exercised by society over the individual.' (Chapter 1: Introductory)

Referentie:

John Stuart Mill. On Liberty, With an Introduction by W.L. Courtney, London: The Walter Scott Publishing Co. Ltd., 1901 (E-book).

Commentaar:

Vrijheid als essentiële politieke waarde heeft bij veel filosofen een belangrijke rol te vervullen. Het is hierbij belangrijk te definiëren wat deze (politieke) vrijheid precies inhoudt en een onderscheid te maken tussen politieke vrijheid en vrijheid in termen van vrije wil en determinisme. Ongeacht of vrije wil bestaat, kan er immers nog steeds politieke vrijheid zijn.

Moderne politieke filosofie

Citaat:

'De overheid wil de burgers namelijk niet tegen hun zin overbodig werk laten doen, aangezien heel de inrichting van de samenleving in principe maar op één doel gericht is: alle burgers, voorzover het algemeen belang het toelaat, vrijwaren van lichamelijke arbeid om zoveel mogelijk tijd te kunnen besteden aan de vrije ontwikkeling van hun geest.' (p. 85-86)

Referentie:

Thomas More, Utopia. Vertaald door Paul Silverentand, Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2010.

Commentaar:

De publicatie van Utopia in 1516, markeert een kentering in het politieke denken van die tijd. Het creëren van het denkbeeldige eiland Utopia, geeft More de gelegenheid om los te komen van de dan geldende conventies, bepaald door tradities en religie. De wereld die More bedenkt neemt als uitgangspunt de natuurtoestand van de mens. Vervolgens bouwt hij louter op basis van de rede een samenleving, die erop is gericht vrede en welvaart te bieden aan al haar bewoners. De efficiënte organisatie van Utopia zorgt er, naast andere zaken, voor dat haar burgers maar zes uur per dag hoeven te werken. Hierdoor heeft de individuele burger veel tijd om naar eigen idee in te vullen. Een dergelijke mate van vrije tijd en vervolgens de vrijheid om deze naar eigen inzicht in te vullen, zien wij pas vijf eeuwen later terug in onze huidige West-Europese democratieën.

Het ter discussie stellen van datgene wat tot dat moment als objectief gegeven werd beschouwd, namelijk het leven conform aan de richtlijnen van de kerk en de heersende tradities, maakt Thomas More één van de eerste moderne politieke denkers.